sukiensuckhoehangtuan.com

Bài viết 12/2016

Nhận dạng ung thư vú

Chính quyền y tế Hoa Kỳ cho rằng ung thư là nguyên nhân chính gây chết ở phụ nữ ở lứa tuổi từ 35 đến 40 tuổi. Ung thư vú là ung thư thông thường nhất ở lứa tuổi này, ung thư vú gây tử vong mỗi năm cho hơn 44.000 phụ nữ ở Hoa Kỳ, gần 10.000 phụ nữ ở Pháp. Các phương tiễn chữa trị ung thư vú, ở những năm gần đây, đạt nhiều tiến bộ, nhưng tỉ lệ phụ nữ bị ung thư vú không ngừng tăng ở các nước phát triển. Hiện nay, số phụ nữ bị ung thư vú là 2 lần cao hơn cách đây 40 năm. Theo Viện ung thưu Hoa Kỳ, ở Bắc Mỹ, tỉ lệ ung thư vú tăng 32% trong 5 năm. Nếu sự phát hiện ung thư sớm giải thích một phần nào sự gia tăng đáng lo ngại này, các nhà khoa học cho rằng chế độ ăn uống quá giàu chất béo là một yếu tố gây ung thư vú. Thật vậy, người ta nhận thấy ở tất cả các nước, có mối liên hệ mật thiết giữa bệnh ung thư vú với tỉ lệ chất béo trong chế độ ăn uống. Các yếu tố gây ung thư vú có thể là:
- Nội tiết tố oestrogen, sản xuất bởi buồng trứng (ovaire) và tế bào mỡ.
- Tất cả các chất béo, nếu dùng quá nhiều, đều có thể gây ung thư vú, các chất béo no hay không no, thực vật hay động vật.
Nhiều nhà khoa học cũng nêu nhiều yếu tố khác gây ung thư vú :
- Có kinh nguyệt sớm
- Có con trễ
- Mãn kinh trễ
- Không con
Ở Pháp, 1 trên 6 hoặc 7 phụ nữ 35 tuổi bị ung thư vú. Khi phát hiện sớm và phẫu thuật kịp thời (ung bướu dưới 1 cm), bệnh nhân sẽ lành bệnh. Trái lại, nếu có di căn, phải cắt bỏ ung bướu, kế tiếp phải dùng hóa trị liệu. Như vậy, sự phát hiện sớm ung thư vú là quan trọng. Sự chụp tia X – vú là phương pháp phát hiện hữu hiệu nhất. Nhiều công trình nghiên cứu ở Hoa Kỳ cho biết ung thư vú có thể là bệnh gia truyền trong 5 đến 10% các trường hợp. Một cuộc phân tích di truyền học về gia đình bệnh nhân chứng tỏ vai trò của vài vùng trong nhiễm sắc thể 17 trong sự xuất hiện ung thư. Nhưng, gen gây ung thư vú chưa xác định được. Khi nào định vị được, gen nhiễm sắc thể gây ung thư vú, ngành Y tế sẽ có được yếu tố chính xác để nhận định người có nguy cơ.
DS Phạm Bách Cúc - Thuốc & sức khỏe - Số 46 (15-06-1995)

Bồ ngót “Cây rau và vị thuốc”

Ở nông thôn, nhất là ở miền Trung, một số gia đình thường có một vườn rau nhỏ mà hàng rào chung quanh được làm bởi những cây rau bồ ngót trồng san sát nhau và được xén tỉa rất vuông vức. Cái hàng rào sống này sẽ đâm chồi nẩy lộc mà người ta sẽ cắt từng lứa để làm rau ăn hay đem ra chợ bán. Những buổi trưa hè nóng nực nếu có một tô canh hến nấu với rau bồ ngót thì vừa ngon, vừa bổ lại vừa mát…André Vialard Goudou, dược sĩ, tiến sĩ khoa học, cựu giáo sư tại đại học Y Dược Sài Gòn đã nghiên cứu phân tích giá trị dinh dưỡng của bồ ngót thấy rằng 100g lá rau bồ ngót (Sauropus androgynus (L) Merr.) chứa 6,5g chất đạm; 0,8g chất béo; 9g bột đường; 88mg phosphor; 28,5mg natrium; 503mg kalium; 51mg calcium; 129mg magnesium; 0,45mg đồng; 15,7mg sắt; 13,5mg mangan; 23.300 UI Beta caroten; 0,033mg sinh tố B1; 0,88mg B2; 2,21mg PP và 85mg sinh tố C. Như vậy bồ ngót thuộc loại giàu chất đạm, chất sắt, mangan và beta-caroten nhất trong các loại rau lá; khá giàu magnesium, đồng, kalium, sinh tố C và PP. Về chất đạm, rau bồ ngót chẳng những giàu protein mà protein này còn khá cân bằng về thành phần acid amin nữa: 100g rau bồ ngót cho 0,16g lysin; 0,13g methionin; 0,05g tryptophan; 0,25g phenylalanin; 0,34 threonin; 0,17g valin; 0,24g leucin và 0,23g isoleucin. Xưa nay người ta chỉ biết được chất papaverin được trích từ nhựa cây thuốc phiện (0,8 – 1% trong opium) để làm thuốc thư giãn cơ trơn (chống co thắt cơ trơn, giãn mạch, hoặc để làm thuốc chích cường dương…). Nhưng năm 1973, Pareira và Ijafar đã nghiên cứu thấy lá bồ ngót tươi chứa khá nhiều papaverin (Ta biết rằng liều dùng làm thuốc uống của papaverin là 60 – 100mg thôi nhưng trong 100g rau bồ ngót chứa tới 580mg papaverin, theo Alimentation et Nutrition 1979). Do đó ăn nhiều rai bồ ngót có thể bị những phản ứng phụ của papaverin như buồn ngủ, chóng mặt, táo bón… Những công dụng làm thuốc của bồ ngót theo kinh nghiệm dân gian như giã nát vắt lấy nước cốt tẩm bông gòn để rơ lưỡi trị tưa lưỡi (nấm lưỡi, họng hay đẹn) mà chưa biết là bồ ngót có tính kháng nấm hay không; hoặc lấy nước cốt uống trị sót nhau hoặc an thai, nếu có dịp, đề nghị các nhà sản phụ khoa nên nghiên cứu xem có phải do papaverin không và mức độ hữu hiệu như thế nào. Vị thuốc mà người viết bài này muốn nhấn mạnh là ở hoạt chất papaverin và các sinh tố, khoáng chất đặc biệt của rau bồ ngót nói trên. Papaverin trong rau bồ ngót có tính thư giãn cơ trơn. Có thể ăn một tô canh rau bồ ngót (tương ứng với 30- 50g bồ ngót tươi), như là vị thuốc trong các trường hợp bị co thắt cơ trơn (có thắt ruột gây tiêu chảy, co thắt mạch máu gây đau nhức cơ, gây mất ngủ, nhức đầu, cao huyết áp, hoặc thiếu máu não (ở người lớn tuổi)… Không dùng rau bồ ngót trong các trường hợp nhức nửa đầu, tăng huyết áp nội sọ, táo bón, ngủ gà ngủ gật, bệnh phù niêm do suy tuyến giáp. Các hoạt chất và dưỡng chất đều nằm trong nhu mô của lá rau, do đó ăn rau bồ ngót phải nhai kỹ và ăn luôn xác rau mới hưởng được các dưỡng chất nói trên.
DS Phan Đức Bình – Thuốc & sức khỏe – Số 46 (15-06-1995)

Cao huyết áp ác tính - Phần 1

Theo qui ước của Tổ chức Y tế Thế Giới, cao huyết áp được gọi là ác tính khi ta đo được 2 trị số : 200 mmHg cho huyết áp (HA) tâm thu và 140 mmHg cho huyết áp tâm trương. Huyết áp được đo ít nhất 3 lần trong 1 giờ bởi 1 nhân viên y tế với huyết áp kế độc nhất. Theo tổ chức Y tế Thế Giới :
- Huyết áp tâm thu < 140 mmHg và Huyết áp tâm trương < 90 mmHg là huyết áp thường.
- Huyết áp tâm thu từ 140 đến 160 mmHg và Huyết áp tâm trương từ 90 đến 95 mmHg là cao huyết áp giới hạn.
- Huyết áp tâm thu < 160 mmHg và Huyết áp tâm trương < 95 mmHg là cao huyết áp dao động.
- Huyết áp tâm thu < 200 mmHg và Huyết áp tâm trương < 140 mmHg là cao huyết áp ác tính.
Tại sao lại gọi là ác tính ?
Vì nếu không được điều trị cấp cứu kịp thời trong vòng 1 giờ thời các cơ quan sinh tồn như não, tim, thận… sẽ mang những tổn thương vĩnh viễn khó hồi phục hoặc sinh mạng bệnh nhân có thể lâm nguy. Đó là những cơ qua đích (target – organs).
Những bộ phận nào tượng trưng cho cơ quan đích ?
- Mắt : Cơn cao huyết áp ác tính gây ra xuất – tiết, xuất – huyết ở võng mạc, bọc phồng (aneurysm) động – mạch, phù gai thị khiến thị lực giảm hẳn và mù trong chốc lát.
- Não: Trong ác động mạch máu lưu thông dưới huyết áp lực quá cao sẽ tạo ra các tai biến mạch máu não do các bọc phồng tạo thành và xuất – huyết cục bộ hay rải rác. Trên lâm sàng ta sẽ quan sát thấy cơn co giật của bệnh não cao áp (hypertensive encephalopathy) hay đột quỵ (stroke).
- Tim – mạch : Hệ thần kinh giao cảm và các thụ thể áp suất (baroreceptors) ở quai động mạch chủ bị kích thích mãnh liệt sẽ gây ra những cơn loạn nhịp hoàn toàn như Rung Nhĩ kịch phát, ngoại tâm thu, phân ly nhĩ nhất do cơ tim bị thiếu máu cục bộ hay nhồi máu. Ở thành động mạch chủ, bọc phồng bóc tách sẽ xuất hiện giữa hai lớp nội và trung bì, gây ra tử suất rất cao nếu không can thiệp phẫu thuật kịp thời.
- Phổi : Những rối loạn tuần hoàn đưa máu trở về thất phải sẽ dấn tới  những cơn phù phổi cấp.
- Thận : Tổn thương các vi cầu sẽ gây ra suy thận cấp, tăng urê huyết và đái – huyết.
BS. Nguyễn Vĩnh Lộc – Thuốc & sức khỏe – Số 51 (01-09-1995)

Chứng trầm cảm - phần 1

Bà Trần Thị Sang ở thị trấn Gò Dầu, viết thư nhờ tòa soạn chuyển đến bác sĩ Trần Thy Nhân để hỏi về bệnh tình của mình. Tòa soạn nhận được thư trả lời, nhận thấy có khả năng giải đáp thắc mắc của nhiều bạn đọc khác nữa, xin đăng lên đây để các bạn cùng đọc.
Tôi đã đọc “Hội chứng cẳng chân bồn chồn” của bác sĩ đăng trong Thuốc và Sức khỏe số 40 với đây đủ nguyên nhân diễn tiến và cách trị bệnh. Tôi thấy sự diễn biến của tôi giống như những gì bác sĩ đã viết ra và có nhiều triệu chứng khác nữa, tôi xin trình bà như sau: Khi được 2 tuổi bị hạch đàm ở cổ phải mổ (giống bà nội và ba). Lâu biết đi, hay vấp té, hay chết giấc, ngồi xuống đứng lên hay chóng mặt, tối sầm không thấy đường, hay giật mình. Đến khi lập gia đình thì bớt chóng mặt, không thích việc chăn gối. 1951, trật té trặc chân trái, bó ngoài hết sưng trặc nhưng bắt đầu yếu. 1957, bị viêm tử cung phải nằm viện hết 20 ngày ở Thủ Dầu Một, sau 1 mũi tiêm ở mông cảm thấy tê buốt và sau cứ mỗi lần dội nước lên người thì cảm thấy run và như bị điện giật, nằm viện hơn 6 tuần lễ vẫn không thấy bớt. Bác sĩ cho đi chụp hình: kết quả là cột sống tăng trưởng bất thường, khô nước, phải giải phẫu. Tôi sợ bị liệt luôn nên xin ra viện về nhà dùng thuốc Nam, thuốc Bắc vẫn không bớt còn thêm run chân phải, yếu không giở cao được khi bước hay khi xỏ chân phải mặc quần, bị bầm từng đốm. Chân trái không yếu nhưng tê rần như bị kiến cắn kiến bò rọ rạy luôn ngày cũng như đêm. Lâu lâu thì đầu gối trái sưng đỏ nóng nhức, đặt tay lên chỗ sưng đỏ cảm thấy như có gì nổ lồ rồ trong đó, đơ luôn xương sống đi không được, luôn cả các đầu ngón chân trái nhất là ngón cái và ngón kế nó. Lúc nào cũng hâm hấp nóng, phải tiêm Butazolidin hoặc uống thuốc viên thì hết. Nhưng ăn phải thịt bò, gà, cá biển, tôm, cua, bầu, khoai môm, khoai mì, khổ qua, cà nâu các món ăn âm tính là lại tái phát. Nhiều lúc vừa uống vừa phải lấy kim chích lấy máu bầm đen ở các ngón chân bên trái mới nhẹ bớt. Nhức nhối đến nỗi không dám chấm chân trái đụng đất hay bất cứ vật gì. Làm mệt, tim đập chậm 50 - 60 nhịp/ phút. Đã nhờ nhiều bác sĩ rồi nhưng 2 chân vẫn bồn chồn, ngồi, nằm, đứng không yên, nếu nằm nghiêng bên trái lâu thì bị giựt đau nhói, khi ngồi thì phải co chân trái lên ghế ngồi. Nằm nghiêng bên mặt thì bị bầm và khi bước xuống không đi được, không co duỗi bình thường được. Tôi không biết do lý do nào: bị té xấp chân trái, bị tiêm trúng dây nhỏ của thần kinh tọa, bị di truyền vì lao xương bên nội, phong bại bên ngoại hay do khi sanh đứa con thứ 4 bị cô mụ cho nằm nghiêng, khép 2 gối lại để rặn. 
Vì bị cảm lạnh hay trầm cảm gì đó mà tôi không thích… sợ có mang vì mỗi lần mang thai là bị thai hành quá mức. Không có 1 chút hưng phấn nào… y như xác chết, gỗ mục không biết cảm giác. Thế mà tôi vẫn sanh đến 8 lần từ năm 26 tuổi đến năm 38 tuổi. Thắt lưng luôn luôn đau và cứng khớp khó khom lưng lâu. Ngồi xuống được mà không bao giờ tự đứng lên được mà không phải nhờ 2 tay bám víu vào đâu đó hay chống xuống mặt đất để cố gắng dần dần đứng lên. Không đi bộ được xa cỡ 500m. 
BS. Lương Phán - Thuốc và Sức khỏe - Số 49(1-8-1995)

Tìm hiểu về ấm trà tử sa

Nhắc đến uống trà không ít người nhắc đến ấm tử sa với sự quan tâm đặc biệt. Nhiều người thưởng trà nhất là những người am hiểu và yêu thích trà nhất định pha uống trà pha cùng loại ấm này. Nguyên do từ đâu mà loại ấm này lại được ưa chuộng bởi những nghệ nhân hoặc đơn thuần là người thưởng trà đến vậy và liệu sự mơ hồ huyễn hoặc mà loại ấm này lâu nay tạo ra có đúng sự thực hay không. Để tìm hiểu về điều này, hãy cùng theo dõi bài viết về những thông tin xoay quanh ấm tử sa của chúng tôi.
Định nghĩa của ấm trà tử sa
Đây được biết đến là loại ấm sử dụng để pha trà được làm từ nguyên liệu đất nung, nung ở nhiệt độ cao và nhất định là không được tráng men như những loại ấm thông thường. Loại ấm này bắt nguồn từ Trung quốc và cụ thể hơn là từ vùng Nghi Hưng-Giang tô. Tên gọi đặc biệt mà rất đỗi huyền bí này là do ấm thường có màu tím. Nhiều tranh cãi xoay quanh ấm tử sa và nhiều người đưa ra các định nghĩa về nó với nội dung có thể là trà cần đưuọc pha bằng ấm đất và ấm tử sa là loại ấm đất tốt nhất hoặc đất tử sa làm nên loại ấm giữ trọn hương vị của trà hay mỗi loại trà cần được pha với từng loại ấm khác nhau. Tuy nhiên, chúng ta cần hiểu loại ấm này chỉ đơn thuần là ấm pha trà bình thường, nó quyến rũ người thưởng trà bởi vẻ đẹp và lịch sử cũng như kiểu dáng của nó, đồng thời nó cũng hấp dẫn bởi những hiệu quả khi pha trà hay những tranh cãi xoay quanh giá trị của nó
Công dụng của ấm tử sa
Sự kì diệu mà ấm tử sa mang lại thực chất bắt nguồn từ cách chế tạo nó, theo như đã nói bên trên, ấm tử sa được là từ đất, nung ở nhiệt độ cao và không được tráng men. Chính vì không tráng men nên khi pha trà, các chất khoáng vi lượng ở đất sẽ theo nước giải phóng ra ngoài. Việc này sẽ làm cho hương vị trà trở nên quyến rũ hơn đồng thời sẽ tích tụ lâu ngày khiến việc thưởng trà bằng ấm tử sa là duy nhất có khả năng lưu giữ hương vị nguyên thủy của trà.
Để lựa chọn được ấm tử sa hoàn hảo quý độc giả nên tìm hiểu và có khả năng phân biệt ấm pha trà và ấm trang trí bởi mỗi loại sẽ làm tốt một công dụng riêng. Thêm vào đó, không hẳn ấm trà gốm sứ không có khả năng pha được ấm trà ngon như ấm tử sa. Ngoài ra, việc hiểu mỗi ấm tử sa chỉ nên pha một loại trà là một hiểu lầm vô căn cứ, chưa ai chứng minh được điều này.
Xem thêm: